Thiền Định Phật Giáo

 

 

 

 

CẨM NANG SỐNG THIỀN
Soạn giả: Nguyễn Ước

 

Mục Lục Thay lời nói đầu Nhập thất Thiền là gì? Hành động Nghệ thuật Ảo giác Ràng buộc Ngã Thời gian Sống Chết Thực tại Thiên Nhiên Ðạo Vô tri kiến Thiền định Ngộ Tâm trí sơ tập Tâm trí thông thường Tâm không Hư không Như nhất PHỤ LỤC I PHỤ LỤC II THƯ MỤC TƯ LIỆU Hình ảnh xen kẽ: Bộ tranh của Kiếm Thánh Miyamoto Mushashi và 10 tranh chăn trâu Thiền Tông

 

THAY LỜI NÓI ÐẦU (^)

Thưa bạn,

Từ lâu, tôi ao ước có dịp soạn một tác phẩm theo lối nói thường ngày, để bạn và tôi cùng nếm trải đôi chút phong vị Thiền. Hôm nay, giấc mơ ấy thành sự thật với tập sách nhỏ bạn đang cầm trên tay. Ðây cũng là cơ duyên cho tôi, trên con đường đạo, được may mắn và hân hoan hội ngộ bạn đồng hành, những người đang thao thức vì từng nghe tiếng chân lý gọi mình.

Như bạn biết, Thiền Tông được truyền sang Trung Hoa vào thế kỷ thứ sáu. Một thế kỷ sau, Thiền có mặt ở Việt Nam, trước lúc được lan qua Nhật năm thế kỷ, có lẽ theo ngả Triều Tiên.

Từ những thời điểm đó và trong bốn dân tộc đồng văn, tinh thần mộc mạc, thanh thoát, vô ngã và như nhất của Thiền thấm sâu vào văn hóa, các bộ môn văn chương nghệ thuật, sinh hoạt dân giã, để làm thành một cuộc sống mộc mạc, hài hòa và đầy hương vị.

Với Thiền tính, con người tự tại và xã hội thăng hoa. Con người tìm thấy bản tính tự nhiên của mình để sống an nhiên giữa dòng đời. Xã hội có không gian bao la cho các giá trị tâm linh và là chỗ dung chứa với tinh thần tổng hợp mọi khác biệt.

Tới mấy thế kỷ vừa qua và hiện nay, Thiền đi tiếp con đường linh hướng của nó trên khắp thế gian, khi bắt gặp những tâm hồn đồng điệu ở chốn trời tây. Thiền chinh phục các vùng đất xa xôi và thâm nhập sâu rộng hơn vào sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của người phương tây. Thiền không còn chỉ là cốt lõi của văn hóa á đông mà đang trở thành duyên hội ngộ, chốn đồng cảm trên khắp năm châu thế giới. Cái thanh tĩnh, vô ngã và như nhất trong Thiền nay lan tỏa và góp phần qui nguyên loài người trở về đại đồng huynh đệ.

Hoa trái của tình trạng thấm sâu ấy được bạn và tôi gặt hái qua những trang giấy này. Tại đây, vượt thời gian diệu vợi và không gian muôn trùng, những con người cảm nhận, suy tư, sinh hoạt và tu tập trong những cảnh đời khác nhau cùng về hội tụ. Bạn sẽ bắt gặp các giáo chủ, thiền sư, vua chúa, văn nghệ sĩ, triết gia, nhà thể thao, v.v. với những phát biểu súc tích, có thể làm bạn bâng khuâng thở nhẹ hay nở nụ cười tươi.

Và những dòng chữ ấy sẽ cùng đi theo, góp phần giúp bạn và tôi tự xóa mây mù, bước khinh khoái trên con đường đạo vốn một chiều và chỉ mở thẳng vào tâm hồn mình. Ðể bạn tìm thấy chân lý, chấm dứt khổ não đồng thời sống chan chứa niềm hạnh phúc vốn nằm sẵn trong tâm hồn bạn.

Với lối trình bày trong sách này, bạn có thể mở ở bất cứ trang nào, đọc bất cứ dòng nào, từ đầu sách hay ngược lại. Và chúng tôi mong ước nó được bạn biến thành hành lý bên người, để mỗi khi đọc lại một đôi câu và soi mình vào đó, bạn lại thấy tâm hồn thêm tươi mát hồn nhiên, người đời vẫn đáng yêu vàø cuộc đời rất đáng sống giữa đất trời mênh mang và xinh đẹp.

Và vì chúng ta là người phương nam, sống trong thời buổi chịu nhiều ảnh hưởng đa dạng của phương tây, nên tôi mời bạn lướt qua hai thiền thoại dưới đây, như để nhẹ nhàng khép lại trang mở đầu và phơi phới đi vào các trang kế tiếp.

Chẳng có câu không trả lời

Chẳng sắp có câu trả lời nào

Không bao giờ có câu trả lời

Ðó là câu trả lời.

Gertrude Stein

Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn hỏi: - Ông từ đâu đến?

Huệ Năng đáp: - Lĩnh Nam.

Tổ hỏi: - Ông muốn cầu gì?

Ðáp: - Chỉ cầu làm Phật.

Tổ nói: - Người Lĩnh Nam không có tánh Phật, sao làm Phật được?

Huệ Năng bèn đáp ngay: - Người đành có nam bắc, tánh Phật há vậy sao?

 

NHẬP THẤT(^)

Phật tánh không chia nam bắc nên nếu có ý tưởng rằng tinh thần của Thiền mang tính cách độc quyền của phương Ðông thì rõ ràng đó là lối nghĩ tưởng nhị nguyên, đã bị chính Thiền phủ định ngay.

Trong thực tế, văn hoá mười phương đều ngân vang vô số những diễn đạt đầy minh triết của Thiền, trong văn chương và triết học xưa nay, ngay cả trong khoa học, đặc biệt trong vật lý hiện đại, nơi các quan điểm cũ được thay thế bởi cái nhìn mới, xem vũ trụ trôi chảy như một toàn thể không thể tách rời và không có thành phần nào quan trọng hơn thành phần nào.

Thiền không bị giam hãm ở phương Ðông. Thiền không bị giới hạn trong Phật giáo. Thiền không ở bên trong cương giới của Trung Hoa, Nhật Bản, Việt Nam... Thiền không bị tù túng trong am đền tu viện. Thiền chẳng dành ưu tiên cho người tu hành hơn kẻ lữ thứ. Thiền phơi phới nơi nơi. Có lẽ vì thế, Erich Fromm đã nhận xét rằng đó chính là "lý do tại sao ngày nay tư tưởng tôn giáo phương Ðông, Lão giáo và Phật giáo - với sự pha hợp của cả hai trong Thiền Phật giáo - chiếm vai trò hết sức quan trọng tại phương Tây. Thiền Phật giáo giúp con người tự tìm thấy giải đáp cho vấn nạn về sự hiện hữu của hắn, một giải đáp giống một cách cốt tủy với giải đáp được đưa ra trong truyền thống Kitô-Do thái giáo, tuy thế, nó không đi ngược lại tính chất hợp lý, hiện thực và độc lập, những cái quí báu được con người hiện đại thành tựu." 

Và cũng vì thế Thiền không chỉ ở trong những phát biểu của các tôn sư mà còn trong những câu nói của các nhà tư tưởng, triết gia, huyền học, nghệ sĩ, khoa học gia, nhà kinh doanh, vận động viên thể thao... phương đông lẫn phương tây, và đôi lúc thấp thoáng trên môi ta giữa cuộc sống thường ngày.
 

 

THIỀN LÀ GÌ ? (^)

Thiền, tiếng Việt, còn gọi là Thuyền, Thiền na, Tĩnh lự. 
Tiếng Nhật là Zena, Zen.
Tiếng Hoa có âm là Ch’an, ch’annà. 
Dịch từ tiếng Sanskrit là dhyàna, tiếng Phạn là jhàna.

Thiền tông là một tông phái của Phật giáo Ðại thừa tại Trung Hoa. 
Thiền tông được khai sinh trong khoảng thế kỷ thứ sáu, thứ bảy khi Sơ tổ Bồ Ðề Ðạt Ma đưa phép Thiền của đạo Phật vào Trung Quốc.
Thiền tông có hấp thụ phần nào của đạo Lão.

Trước khi học Thiền, tách là tách và trà là trà. 
Trong khi học Thiền, tách chẳng còn là tách và trà chẳng còn là trà. 
Sau khi học Thiền, tách lại là tách và trà lại là trà.
Lời Thiền
 

Thiền duy nhất bạn tìm thấy trên đỉnh núi chính là Thiền được bạn mang lên trên đó.
ROBERT PIRSIG
 

Thiền là giải sự biểu tượng hóa thế giới.
R.H. BLYTHE
 

Mục đích của Thiền là giác ngộ: nắm bắt thực tại, một cách lập tức và dứt khoát. Nghĩa là nhận biết mối tương quan của mình với vũ tru; một sự nhận biết không bị ố nhiễm và không bị trí thức hóa.
ERICH FROMM
 

Tôi không đủ thanh xuân để biết đủ thứ.
J.M. BARRIE
 

Mục đích của Thiền là sự hoàn hảo con người.
YAMADA SOSHI
 

Thiền là con đương tự nhận thức trọn vẹn; 
một con người sống động đi theo Thiền là để giác ngộ, 
sống cuộc sống mới như một vị Phật.
ZENKEI SHIBAYAMA
 

Chúng ta nhận thấy trong những nét đặc trưng nhất phác họa nên Thiền có một số nét như: tính chất tâm linh, sự phô bày trực tiếp, sự vứt bỏ hình thức hoặc không thèm nệ vào qui ước, và hầu như thường xuyên ung dung đùa giỡn ngoài rìa sự trang trọng tôn nghiêm.
D.T. SUZUKI
 

Lối gọi "Thiền Phật giáo" thường dùng để có ý nói tới một trường phái Phật giáo dựa trên Thiền và việc dạy Thiền, nghĩa là một tôn giáo được lập nên và được xem như một tổ chức có tính xã hội so với các trường phái hoặc tông phái tôn giáo khác. 
Tuy thế, "Thiền" là một trong các bộ phận căn bản phác họa nên tư tưởng phương đông. Nó ảnh hưởng cực kỳ lớn, không chỉ lên tôn giáo mà còn lên các lãnh vực muôn hình muôn vẻ của văn hoá.
Thiền triển khai ý tưởng của chúng ta và xây dựng cá tính của chúng ta. 
Thiền là minh triết dựa trên chứng nghiệm tôn giáo trực tiếp, kết liên với chính nguồn cội cuộc sống hiện tại của chúng ta.
ZENKEI SHIBAYAMA
 

Thiền là sự nhận thức không bị cơ chế hóa bởi một hình thức cá biệt hoặc một hệ thống cá biệt.
Thiền là nhận thức vượt văn hoá, vượt tôn giáo, vượt hình thức.
THOMAS MERTON
 

Thiền là một lối giải thoát chẳng bao giờ quan tâm tới việc khám phá cái gì tốt cái gì xấu hoặc cái gì có lợi. 
Thiền chỉ quan tâm tới cái đang là.
ALAN WATTS
 

Thiền chẳng dạy gì sất. 
Thiền chỉ giúp bạn có thể tỉnh thức để nhận biết. 
Thiền không dạy, Thiền đưa tay chỉ.
D.T. SUZUKI
 

Thiền Phật giáo không thuyết giảng. Bài giảng vẫn là ngôn từ. 
Thiền đợi lúc bạn cảm thấy bức xúc ngột ngạt và bị lèo lái bởi lòng khát khao thầm kín trong người bạn.
EUGENE HERRIGEL
 

Thiền cho rằng không có thượng đế ở bên ngoài vũ trụ, một đấng thượng đế [được hiểu như là kẻ] tạo dựng vũ trụ và tạo dựng con người. 
Thượng đế — nếu tôi có thể tạm mượn từ ngữ ấy — vũ trụ và con người là một hiện hữu bất phân ly, một tổng thể có tính toàn bộ. 
Chỉ hiện hữu CÁI NÀY — CÁI NÀY viết hoa — thế thôi.
NANCY WILSON ROSS
 

Một cách đơn giản, Thiền chỉ là tiếng đang thét: "Dậy! Dậy!"
MAHATHAVIRA SANGHARAKSHITA
 

Chớ bao giờ lẫn lộn việc học thiền với việc hành thiền. 
Nó giống như chớ bao giờ lẫn lộn việc học lý thuyết mỹ thuật với việc làm nghệ thuật.
T. P. KASULIS
 

Thiền nhấn mạnh vào chứng nghiệm và cái nhìn thấu suốt của chính mỗi người. 
Nhận biết tính lém lỉnh của ngôn từ, Thiền nhấn mạnh lên việc biểu lộ sự am hiểu có tính thấu thị, việc nhìn thấy tỏ tường và diễn đạt thật sự.
IRMGARD SCHLOEGL
 

Thiền không quan tâm tới những phát biểu hoa hòe hoa sói. 
Thiền chỉ muốn thiền sinh cắn quả táo, đừng thảo luận về quả táo.
ANNE BANCROFT
 

Kinh Kim Cương là kinh Phật căn bản, viết bằng Phạn ngữ, mô tả những thực hành nhằm sở đắc Minh triết tối hậu (Bát nhã ba la mật). 
Kinh có tên đó với ý nghĩa là "bất hoại".
 

Có ba loại môn đồ: 
kẻ truyền đạt cho người khác, 
kẻ giữ đền 
và kẻ giá áo túi cơm.
NYOGEN SENZAKI
 

Thiền dạy chúng ta phát hiện cái cốt tủy huyền ảo của bản ngã của mỗi chúng ta bằng cảm nhận ngay lập tức và thiết thực, để "nếm" Hữu thể thiêng liêng, một cách tại-chỗ-và-tức-thời.
KARLFRIED GRAF DüRCKHEIM 
 

Thiền giống như tìm kính đeo mắt đang nằm ngay trên sóng mũi mình.
LỜI THIỀN
 

Thiền là ... hoan hỉ đả phá các hình tượng tín ngưỡng. 
Thiền chẳng tôn kính một ai, chẳng tôn trọng cái gì, 
và đặc biệt, nó cũng chẳng tôn kính chính nó.
DAVID BRANDON
 

Thiền là cách thế tự nhận thức trọn vẹn. 
Một người sinh động sống trên đường Thiền thì có thể đốn ngộ, 
và như thế, sống cuộc đời mới như một vị Phật.
ZENKEI SHIBAYAMA
 

Ðức Sơn Tuyên Giám (782-865) sống ở vùng Hoa Bắc. Tại đó, ông nghiên cứu kinh sách và thành một học giả Phật giáo đáng kính. Nghe nói có một tông phái ở vùng Hoa Nam chủ trương "giáo ngoại biệt truyền", ông liền nổi xung, thề sẽ "tiêu diệt bọn thiền tà ma ngoại đạo" đó.

Với cuốn kinh Kim Cương đựng trong một cái tráp lớn ông lên đường đi Hoa Nam. 

Dọc đường, vào nghỉ chân trong một quán nhỏ, ông bảo bà lão chủ quán dọn "điểm tâm" cho mình. Theo nguyên ngữ, "điểm tâm" cũng có nghĩa là "khai sáng tâm trí". Bà lão hỏi Ðức Sơn rằng trong tráp lớn đựng cái gì. Ông bảo chứa kinh Kim Cương. 

Bà lão nói: "Vậy sao? Vậy xin trả lời câu hỏi: nếu ông muốn điểm tâm để điểm tâm thì tâm nào để mà điểm?"

Trong kinh Kim Cương, có câu nổi tiếng: "Tâm quá khứ bất sở đắc tâm hiện tại bất sở đắc tâm tương lai bất sở đắc." Ðức Sơn hiểu câu đó và có thể thuyết giảng cực kỳ uyên áo về nó. Nhưng khi bị bà lão thách thức việc áp dụng minh triết của câu đó vào một vấn đề thực tế thì ông lúng ta lúng túng. 

Lúc đó, nhận ra giới hạn của sự thông thái, Ðức Sơn quyết định học Thiền, thay vì tính chuyện diệt Thiền.
 

Học Thiền giống như chà hai thanh gỗ vào nhau cho xẹt lửa: cách khôn ngoan nhất là cứ tiến tới, đừng ngừng lại.
BẠCH ẨN HUỆ HẠC
 

Thiền nhắm tới tự do nhưng thực hành của nó thì có tính kỷ luật.
GART SNYDER
 

Tập thiền là để tự đột phá tới Bất Nhị Nguyên. Ðó là mục đích duy nhất và độc nhất của toàn bộ nỗ lực Thiền, và nỗ lực ấy phải phát xuất từ nội tâm. 
Hành giả sẽ được đồng môn và vị Thầy — với những năng lực lớn lao gấp bội — tiếp tay chỉ cho một đường lối thích đáng. 
Nhưng tới khi Thầy và đồng môn không còn gì để tiếp tay thì con đường Thiền chính là con đường của "Tự một mình hành giả đi lấy" — bạn hãy tự dạy Thiền cho chính bạn.
CHRISTMAS HUMPHREYS
 

Quả thật, Thiền chẳng liên quan gì tới ý tưởng.
D. T. SUZUKI
 

Trong đời sống cũng như trong nghệ thuật, Thiền chẳng bao giờ phung phí năng lực vào việc dừng lại để giải thích: Thiền chỉ ra hiệu.
ALAN WATTS
 

Nếu muốn có sự am hiểu thích đáng về Thiền, bạn chớ để mình bị kẻ khác lừa phỉnh. 
Nếu bắt gặp bất cứ chướng ngại nào ở nội tâm hay ở ngoại giới, bạn diệt nó ngay. 
Nếu gặïp Phật, giết ngay.
LÂM TẾ
 

Thiền chỉ có độc nhất một bí quyết: suy nghĩ nghiêm túc về sống-và-chết.
TAKEDA SHINGHEN
 

Thiền là có tâm hồn và linh hồn của trẻ con.
TRẠCH AM TÔNG BÀNH
 

Ði theo lời giảng của kẻ sáng lập Thiền thì không đủ làm một thiền sinh chân chính; bạn phải nếm trải kinh nghiệm của Ðức Phật.
D. T. SUZUKI
 

Ấn chứng là sự tương tác cá nhân giữa Thiền sư và thiền sinh, như một cách thức của đệ tử biểu lộ Thiền tính — hoặc sự thiếu Thiền tính của mình — cho sư phụ. 
Cuộc đối đầu mặt giáp mặt ấy có thể liên quan tới đấu khẩu, khiển trách khắc nghiệt, thậm chí cả hành hạ thể xác.
 

Thiền thao tác trong bất nhị nguyên. 
Quá trình suy nghĩ, lý luận thì diễn ra trong phạm trù nhị nguyên. 
Cứ theo bất tư nghị là đạt Thiền.
CHRISTMAS HUMPHREYS
 

Thiền là thực hành và nếm trải cuộc đời, chứ không phải là cắt nghĩa, diễn giải, thẩm tra, biện luận. 
Toàn bộ việc đàm đạo — như các Thiền sư Trung Hoa đã nói từ xưa — dù trong điều kiện tốt nhất cũng chỉ là ngón tay chỉ mặt trăng. 
Ngón tay không là mặt trăng và chẳng thể nào kéo mặt trăng xuống.
HENRICH DUMOULIN
 

Chỉ ở trong trạng thái cảm nhận thuần túy bạn mới có Thiền. Trong trạng thái đó, bạn sắp được giải thoát khỏi sự kềm kẹp của khái niệm và bạn nhìn xuyên suốt các khái niệm. 
Việc đó không giống với từ khước sự tư duy có tính khái niệm. 
Tư tưởng và ngôn từ đều ở trong thế giới của chúng ta và chúng tự nhiên chẳng kém những bông hoa. 
Do đó, thật sai lầm khi cho rằng Thiền mang tính phản trí thức.
ALAN KEIGHTLEY
 

Trong Thiền, bản ngã đi sâu vào thượng đế. Thượng đế đi sâu vào bản ngã. Cả hai đi sâu vào nhau.
TAISEN DESHIMARU
 

Ảo giác và ràng buộc thì bao gồm sự tư duy có tính tự kỷ trung tâm và có tính khái niệm; nó làm mờ mịt cái thực tại đang sinh động. 
Con đường của Thiền được dành trọn vẹn cho sự khai quang các chướng ngại và nhìn thẳng vào bản tính tự nhiên (tự tánh).
ROBERT AITKEN
 

Hành Thiền tức là quên hết cái tôi trong lúc hiệp làm một với cái gì đó.
KOUN YAMADA
 

Thiền không là một loại sôi động nào đó mà là sự tập trung tâm trí vào lề thói sinh hoạt thông thường hằng ngày của ta.
SHUNRYU SUZUKI
 

Thiền chẳng làm phong phú ai. 
Trong Thiền, chẳng tìm thấy vật thể nào. 
Lũ chim có thể bay tới, lượn vòng một lúc tại nơi được người ta cho là chỗ đó. Nhưng chẳng bao lâu chúng sẽ bay sang chỗ khác. Khi chúng bay đi rồi, cái "không có gì", cái "không ai cả" vốn đã ở đó, đột nhiên lộ ra. 
Ðó là Thiền.
Nó lúc nào cũng ở đó nhưng người dọn dẹp đã để vuột nó, và nó không thuộc loại con mồi của họ.
THOMAS MERTON
 

Công án là những lời nói có tính giảng dạy về tâm linh, nhằm đẩy môn sinh qua bên kia bờ lý luận, tới đốn ngộ [giác ngộ tức thời và tại chỗ].
Có khoảng 1.700 công án, nhiều cái tiêu biểu đã được tuyển vào hai cuốn sách cơ bản:
Bích Nham Lục (100 công án), 
và Vô Môn Quan (48 công án).
 
 

Không thể định nghĩa Thiền. 
Nó không là một "vật" bị vây phủ hoặc được phản ảnh bằng ngôn ngữ. 
Khi từ ngữ cuối cùng bị giam kín trong tù ngục, Thiền thoát ra và phá lên cười ở đằng chân trời.
DAVID BRANDON
 

Lúc lâm chung, Gertrude Stein hỏi: "Câu trả lời ra sao?" 
Không có câu trả lời nào. 
Bà cười và nói: "Trong trường hợp này, câu hỏi là gì?" 
Rồi bà chết.
 

Lúc nào cũng nói về Thiền thì như thể tìm dấu vết lũ cá trên bờ sông khô ráo.
NGŨ TỔ

HÀNH ÐỘNG(^)

Chúng ta quá đổi khao khát đạt cho bằng được một cứu cánh cá biệt nào đó tới độ chẳng bao giờ chịu để ý tới những phương tiện tâm sinh lý mà qua đó chúng ta sở đắc cứu cánh. 
Chúng ta chỉ quan tâm tới mức chúng ta cho rằng bất cứ phương tiện nào trước đây từng được người khác dùng cũng là phương tiện tương đối tốt. 
Nhưng thật ra, theo bản chất của thế gian, cứu cánh không bao giờ có thể biện minh cho phương tiện. Ngược lại, phương tiện luôn luôn quyết định cứu cánh.
ALDOUS HUXLEY
 

Chỉ vì không tranh đua
Nên khắp thiên hạ chẳng ai tranh đua nổi với mình
LÃO TỬ
 

Cái ném cầu giỏi luôn luôn chận đứng cú bắt giỏi, và ngược lại.
CASEY STENGEL
 

Hắn làm từng việc một, như thể chẳng làm gì.
CHARLES DICKEN
 

Chúng ta phải hiểu rằng thế giới chỉ có thể được nắm bắt bằng hành động, không bằng chiêm ngắm. Bàn tay thì quan trọng hơn con mắt. Bàn tay là cạnh sắc của tâm trí.
JACOB BRONOWSKI
 

Cứu cánh lớn lao của cuộc sống không phải là kiến thức, mà là hành động
THOMAS HENRY HUXLEY
 

Hành động nên đạt tớiù kết quả cuối cùng trong minh triết.
BHAGAVAD GITA
 

Công việc chính của con người suốt cuộc đời là hãy đẻ ra chính mình.
ERICH FROMM
 

Cơ bản, xạ thủ nhắm bắn chính hắn.
THIỀN 
VÀ NGHỆ THUẬT BẮN CUNG
 

Hành động là thực tại duy nhất. 
Nó không chỉ là thực tại mà còn là đạo đức.
ABBIE HOFFMAN
 

Không hành động có lẽ là hình thức cao nhất của hành động.
JERRY BROWN
 

Bệ hạ hãy cứ ở yên trong cung điện, làm mà như không làm thì bốn phương không có nạn binh đao.
PHÁP THUẬN 
 

Vi vô vi,
Làm, như không làm
LÃO TỬ
 

Nếu bạn gặp trên đường một người biết
Chớ nói một lời
- Chớ làm thinh! 
LỜI THIỀN
 

Lao động là cầu nguyện. 
Lao động cũng là bốc mùi hôi. 
Vậy, bốc mùi hôi là cầu nguyện.
ALDOUS HUXLEY
 

Tốt thật! Ðã tới lúc kết thúc cuộc lữ hành; nhưng cuối cùng, chính cuộc lữ hành mới là vấn đề.
U. K. LE GUIN
 

Khi đang đi, chỉ đi thôi.
Khi đang ngồi, chỉ ngồi thôi.
Cần nhất là đừng nghiêng ngả.
VÂN MÔN
 

Làm hoài làm mãi một việc thì giúp ta nhận ra chu kỳ tự nhiên của tăng trưởng và suy tàn, của sống và chết, và như thế, nhận ra trật tự năng động của vũ trụ. 
Công việc "thông thường", như nghĩa gốc của từ ngữ ấy có ý nói, là công việc hòa hợp với trật tự mà chúng ta lĩnh hội trong môi trường tự nhiên.
FRITJOF CAPRA
 

Ðơn điệu là luật của tự nhiên. Hãy nhìn cách mặt trời mọc đều đặn. 
Sự đơn điệu của những công việc thiết yếu thì làm hoan hỉ và phục hồi sinh khí.
GANDHI
 

Phần tốt nhất trong cuộc sống của ta là phần lao động, phần sáng tạo. 
Tin tôi đi, tôi yêu thích sự thành công... 
Tuy thế, trong lúc làm việc, có sự sôi nổi chân chính cả cảm xúc lẫn tinh thần.
GARSON KANIN
 

Nếu bạn muốn chết đuối thì đừng hành hạ mình ở chỗ nước cạn.
CÁCH NGÔN BULGARI
 

Thú vị không phải là mục tiêu, nó là cảm xúc đi kèm với cái hoạt động chủ yếu đang diễn ra.
PAUL GOODMAN
 

Người ta ưa chẻ củi. Trong hoạt động ấy, người ta thấy ngay kết quả.
ALBERT EINSTEIN
 

Người ta không chỉ bước hai lần xuống cũng một dòng sông.
HERAKLEITOS
 

Ðây là điều bạn nên làm:
Yêu trái đất, mặt trời và chim muông;
Xem thường kẻ giàu;
Bố thí cho người xin;
Bảo vệ người đần độn và điên khùng;
Hiến của cải và công sức của mình;
Ghét các bạo chúa;
Và không bao giờ tranh cãi về Ông Trời.
WALT WITMAN
 

Tôi kinh sợ sự thành công. Thành công nghĩa là chấm dứt công việc của ta trên trần đời, tựa con bọ ngựa đực bị con bọ ngựa cái giết đúng khoảnh khắc hắn ve vãn thành công. 
Tôi thích tình trạng chuyển biến liên tục với một mục tiêu ở đằng trước chứ không ở sau lưng.
GEORGE BERNARD SHAW
 

Có một vị tăng thuộc một tông phái Phật giáo đối nghịch tới dự một buổi thuyết pháp của Thiền sư Bàn Khuê Vĩnh Trác (1662-1693). Khi đông đảo cử tọa nhiệt liệt vỗ tay nghênh đón Bàn Khuê, vị tăng ấy không kềm nổi lòng ganh tị bèn la lớn: 
- Ông là một gã lường gạt. Ông chỉ có thể phỉnh phờ những người quê mùa này khiến họ làm bất cứ điều gì ông muốn, còn tôi, tôi không kính trọng ông. Tôi đố ông làm thế nào khiến tôi làm theo lời ông? 
Bàn Khuê trả lời: 
- Ông bước tới đây, tôi sẽ nói cho ông biết. 
Vị tăng ấy bước lên đứng cạnh giảng đàn. 
Bàn Khuê nói: 
- Ông bước qua bên trái. 
Vị tăng ấy bước qua bên trái. 
Bàn Khuê lại nói: 
- Tôi nghĩ lại rồi, ông bước qua bên phải. 
Vị tăng ấy bước qua bên phải. Bàn Khuê liền nói: 
- Tốt, ông đã hoàn toàn làm theo lời tôi. Bây giờ, ông ngồi xuống, ngậm miệng lại.
 

Bạn có biết rằng đau ốm và cái chết thì đương nhiên và đột nhiên xảy tới cho chúng ta, bất kể lúc đó chúng ta đang làm gì? 
Khi nó đột nhiên xảy tới, bạn muốn mình phải làm sao? 
Nếu nó đột nhiên xảy tới trong khi bạn đang làm một việc gì đó thì bạn cứ tự nhiên làm tiếp.
EPICTETUS
 

Hành vi của ta xác định bản thân ta y hệt bản thân ta xác định hành vi của ta
GEORGE ELIOT
 

Ngồi thật yên
Không làm gì cả
Mùa xuân đến
Và cỏ tự mọc
LỜI THIỀN
 

Phúc cho kẻ tìm thấy công việc của hắn. Hãy để yên cho hắn không đòi hỏi ân phúc nào khác.
THOMAS CARLYLE
 

Chỉ thông qua lao động và phấn đấu mà chúng ta thành tựu được căn nguyên và cảm tính của phẩm giá mình.
DOSTOEVSKY
 

Nếu việc xây chiếc cầu ấy không làm phong phú nhận thức của kẻ xây nó thì đừng xây.
FRANKZ FANON
 
 

Hãy đặt tâm hồn, tâm trí, trí tuệ và kể cả linh hồn vào từng hành vi cử chỉ nhỏ nhặt nhất của mình. Ðó là bí quyết thành công.
SWAMI SIVANADA
 

Cực kỳ tin
Cực kỳ nghờ
Cực kỳ ra sức.
 

Bất cứ điều gì tay của bạn cảm thấy cần làm, hãy làm hết sức mình; vì nơi nấm mồ mà bạn đang đi tới sẽ chẳng có bất cứ công việc, phương tiện, kiến thức lẫn minh triết nào.
Cựu Ước: Giảng Viên, 9:10
 

Khi làm một việc gì, bạn nên đốt hết mình vào đó, như lửa thiêu tới cháy rụi, không để lại chút gì.
SHUNRYU SUZUKI
 

Ðộng thái ảnh hưởng tới ý thức. Ðộng thái chính trực nghĩa là ý thức đúng đắn. 
Thái độ của chúng ta ngay lúc ấy và tại chỗ, ảnh hưởng lên toàn bộ môi trường: lời nói, hành động, cách đi đứng của bản thân, tất cả đều ảnh hưởng lên những gì xảy ra chung quanh chúng ta và trong lòng chúng ta. 
Mỗi hành động đều phải đúng, trong từng khoảnh khắc, từng ngày... 
Hành động nào cũng quan trọng. Cách ăn, cách mặc, cách rửa ráy, cách đi nhà cầu, cách cất đồ đạc, cách đối xử với bản thân, gia đình, vợ chồng, công việc — cách sống: nói chung, trong mỗi cử chỉ của chúng ta.
TAISEN DESHIMARU
 

Hãy thực hiện từng cử chỉ trong cuộc sống như thể nó là cử chỉ sau chót của đời mình.
MARCUS AURELIUS
 
 

Hãy phiêu bồng với bất cứ việc gì có thể xảy tới và hãy để tâm trí tự do: An trụ tâm bằng sự chấp nhận bất cứ việc gì bạn đang làm. Ðó là điều tối hậu.
TRANG TỬ
 

Càng ít gắng sức thì càng nhanh càng mạnh.
LÝ TIỂU LONG
 

Biết và làm thì chỉ là một và y như nhau.
SAMURAI MAXIM
 

Chớ để tâm trí trụ ở một nơi, hãy để nó chan hòa khắp thân thể, hãy để nó tuôn tràn khắp con người ngươi. Lúc ấy, lập tức ngươi dùng tay ở nơi cần tay, dùng chân ở nơi cần chân, mà chẳng hao tốn chút thời gian hay sức lực nào.
TRẠCH AM TÔNG BÀNH 
(lời khuyên một võ sĩ Nhật)
 

Hãy suy nghĩ bằng toàn thân.
TAISEN DESHIMARU
 

Nhu thắng cương, nhược thắng cường. 
Cái dễ uốn thì hay ho hơn cái cứng nhắc. 
Nguyên tắc trong việc kiểm soát vạn vật là thuận theo chúng, và trong việc làm chủ là thích nghi.
LÃO TỬ
 

Hắn, kẻ sở đắc bí thuật của Hiệp khí đạo thì có vũ trụ trong mình và hắn có thể nói: "Tôi là vũ trụ". Khi tính chuyện chiến đấu với hắn — nghĩa là với vũ trụ — đối phương phải bẻ gãy sự hòa hợp của vũ trụ. Do đó, vào khoảnh khắc đối phương có bụng dạ chiến đấu với tôi thì ngay lúc đó, bản thân y đã bị đánh bại.
MOREHEI UYESHIBA
 

Bạn có thể học nơi chiếc lá tre bình thường điều nên xảy tới. 
Dưới sức nặng của tuyết, nó trĩu và trĩu xuống. Rồi chiếc lá tre không khua động mà bỗng dưng tuyết tuột hết xuống đất. 
Vào khoảnh khắc cực kỳ căng thẳng, bạn hãy an trụ như thế cho tới khi phát tên phóng ra khỏi bạn. 
Và quả thật nó có nghĩa là: khi sựï căng thẳng đã lên tới tột độ thì phát tên phải phóng ra, nó phải phóng ra khỏi người bắn cung giống như tuyết tuột khỏi lá tre, thậm chí cả trước khi bạn nghĩ tới nó.
EUGEN HERRIGEL
 

Vô ngã: Sự hoàn toàn vắng bóng tư duy biện biệt; một trạng thái quên bản ngã, và cá nhân được tự do thể hiện mà không bận tâm tới các khái niệm có tính nhị nguyên của thiện và ác, thành hoặc bại. 
Vô ngã là cốt tủy thiền tính của võ thuật.
 

Khi thực hiện việc bắn cung trong trạng thái "vô ngã", nghĩa là sự hoàn toàn vắng mặt ý thức bản ngã, cung thủ được giải phóng khỏi những ức chế trong lúc hắn đặt mũi tên lên cây cung, kéo dây cung, mắt đứng tròng nhắm vào mục tiêu, và khi điều chỉnh đúng, hắn để mũi tên đi. 
Ở đó, không có cảm xúc về thiện và ác, thành hoặc bại. 
Ðó là cái "tâm thường ngày" phát sinh từ "vô tâm", và cái cốt tủy thiền tính của toàn bộ võ thuật thì hằng trụ trong trạng thái ấy, không nghĩ gì tới việc sống hoặc chết.
ANNE BANCROFT
 

Khỏi cần nói, trong cuộc đấu, ngay lúc vừa ấp ủ ý nghĩ mình sẽ chiến thắng hoặc mình sẽ biễu diễn tài nghệ, đó là lúc kiếm sĩ bị lên án chết.
TAKANO SHIGEYOSHI
 

Ðôi khi bạn đạt tới điểm hòa hợp rất ư toàn bộ, thăng bằng rất ư toàn bộ, tới độ bạn cảm thấy mình có khả năng làm bất cứ điều gì — bất cứ việc gì. 
Những lúc như thế, tôi cảm thấy mình có thể chạy lên boong và đứng trên mũi tàu trong khi con tàu đang rẽ sóng; tôi có thể ứng xử khờ dại, gài mình vào tư thế tréo giò và rồi gở mình ra, đơn giản chỉ vì tôi cảm thấy mình hạnh phúc. 
Thêm một ít tự tin như thế có thể làm bạn vượt qua mọi khó khăn và bạn có thể làm được những điều không thể làm được.
MIDGET FARELLY
 

Các thiên thần bay được vì họ xem họ nhẹ.
G.K. CHESTERTON
 

Mỗi khi đánh trượt bóng, tôi không bao giờ qui lỗi cho mình. Tôi chỉ qui lỗi cho cái chày và nếu trượt nữa, tôi đổi chày... 
Nói cho cùng, nếu tôi biết rằng tôi đánh trượt không phải là lỗi của tôi thì tại sao tôi lại nổi khùng với tôi.
YOGI BERRA
 

Có một kinh nghiệm chung trong Thái Cực quyền về việc hình như rơi đúng thời điểm qua một cái lỗ. Sự nhận thức về một khoảng thời gian dừng lại trọn vẹn, và chỉ khi đó, bạn chộp lấy mình, sau năm hoặc mười phút, hay năm hoặc mười giây, có sự nhận biết rằng trong khoảng thời gian ấy, thế giới ngừng lại.
T. HORWITZ và S. KIMMELMAN
 

Tập trung không phải là nhìn chằm chặp vào một vật.
Tập trung không phải là "cố sức" tập trung.
W. TIMOTHY GALLEY
 

Sự hữu hiệu của một cầu thủ thì liên quan trực tiếp tới khả năng có mặt đúng chỗ, làm đúng việc và đúng lúc. 
Toàn bộ sự chuẩn bị mà y có thể áp dụng cho trận đấu — hết thảy những kế hoạch, đấu pháp, những phân tích tiên liệu, v.v. — đều không hữu hiệu nếu y không thể đưa chúng vào trận đấu đúng khoảnh khắc xuất hiện các thời điểm thích hợp. 
Y không thể bận tâm tới quá khứ hoặc tương lai hoặc đám đông hoặc bất cứ biến cố nào không liên quan tới trận đấu. Y phải đáp ứng được, tức thời và tại chỗ.
JOHN BRODIE
 

Nên leo núi với sự cố gắng tối thiểu có thể được và với lòng không khao khát. Nên để cho thực tại con người tự nhiên của bạn quyết định tốc độ. 
Nếu bạn cảm thấy hiếu động thì leo nhanh. Nếu bạn cảm thấy mình thở hổn hển thì leo chậm lại. Bạn leo núi với sự cân bằng giữa hiếu động và mệt lã. 
Lúc bạn không còn nghĩ tới đằng trước, thì khi đó mỗi bước chân không chỉ là một phương tiện đi tới một cứu cánh mà còn là một sự cố độc nhất trong chính nó.
ROBERT PIRSIG
 

Bạn hoàn toàn lơ là mọi sự và chỉ tập trung. Bạn quên toàn bộ thế giới và bạn chỉ là thành phần của chiếc xe đó và con đường đó... Ðó là một cảm xúc rất đặïc biệt. Bạn hoàn toàn ở ngoài thế giới này. Không có cái gì giống như thế.
JOCHEN RINDT
 

Bạn bị liên can tới hành động ấy và bạn mơ hồ nhận biết nó, nhưng mục tiêu của bạn không nằm trong sự sự chấn động mà nằm trong cơ hội ở đằng trước. 
Tôi thích so sánh điều đó với cảm giác mơ màng — không phải là trạng thái như thể trong mơ mà là một trạng thái, dù sao đi nữa, cũng có tính cách ly mà một nhạc sĩ đạt được trong một cuộc trình tấu vĩ đại. Anh ta nhận biết mình đang ở đâu và đang làm gì, nhưng tâm trí của anh ta chỉ đặt trong việc chơi nhạc khí của mình với một cảm giác nội tâm về sự chính xác— nó không hoàn toàn có tính máy móc, nó không chỉ có tính tinh thần, nó là cái gì đó gồm cả hai, trên một chiếc máy bay khác và ở một nơi xa xăm hơn.
ARNOLD PALMER
 

Khi đánh cú gôn hay nhất, tôi cảm thấy mình giống một con cóc... đứng lùi lại quan sát quả đất trong quĩ đạo với một câu lạc bộ gôn trong bàn tay mình.
MICKEY WRIGHT
 
 

Không một lời tự nhủ, tôi tung cú đấm tay mặt ra, và khi nó trúng đích, tôi thật là khoan khoái... Có điều gì đó tôi vừa làm đúng.
INGEMAR JOHANSON
 

Tôi không bận tâm tới việc phải làm cho hoàn hảo trận đấu đang tới hiệp thứ chín. Nó giống như một giấc mơ. Nó tiếp diễn như thể tôi ở trong tình trạng mê mẩn. 
Suốt thời gian đó, tôi không bao giờ nghĩ tới nó. Và nếu tôi nghĩ tới nó hẳn tôi không thể đấu hết mình.
CATFISH HUNTER
 
 

Khi nhận dạng xong, tôi như một kiếm khách không thấy có đối thủ nào đang đối đầu với tôi hoặc đang hăm he đánh ngã tôi. Tôi như thể chuyển biến mình thành đối thủ. 
Tôi cảm thấy mỗi cử động của hắn và mỗi ý nghĩ của hắn là của chính tôi, và tôi, một cách trực giác... biết lúc nào và làm thế nào đánh ngã hắn.
D.T. SUZUKI
 

Thân thể chuyển động một cách tự nhiên, tư động, vô thức, không có bất cứ sự can thiệp hoặc nhận thức riêng tư nào. Nhưng nếu chúng ta bắt đầu dùng tới khả năng lý luận thì hành động chúng ta hóa ra chậm và dùng dằng. Các câu hỏi phát sinh, tâm trí mệt, ý thức đong đưa và chập chờn giống như lửa của một ngọn nến trước gió.
TAISEN DESHIMARU
 
 

Trong Nhu đạo, ai suy nghĩ thì bị ném ngã ngay. 
Chiến thắng được bảo đảm cho đấu sĩ nào không đề kháng cả về mặt tâm lý lẫn về mặt thể lý.
ROBERT LINSSEN
 

Suy nghĩ... là cái làm bạn bị người ta túm lại từ đằng sau. O.J. SIMPSON
 

Làm thế nào mà bạn có thể vừa suy nghĩ vừa ra đòn?
YOGI BERRA
 

 

NGHỆ THUẬT(^)

 

Ðối đãi tương xứng với hoa thì làm thanh khiết nhân cách.
BOKUYO TAKEDA
 

Niềm vui duy nhất ở trên đời là lại bắt đầu.
CESARE PAVESE
 

Nếu thật sự muốn tinh thông một bộ môn nghệ thuật mà ta chỉ am hiểu kỹ thuật thôi thì không đủ. 
Ta phải vượt quá kỹ thuật để nghệ thuật trở thành một loại "nghệ thuật phi nghệ thuật", đâm chồi từ cõi vô thức.
D.T. SUZUKI
 

Những phương thế và nghệ thuật có thiền tính thì bắc chiếc cầu từ nghệ thuật đích thực (trong hội họa, kiến trúc, thi ca) tới các khả năng nghệ thuật như cắm hoa và làm vườn, và tối hậu, tới toàn bộ cuộc sống hằng ngày. 
Tính tôn giáo được tìm thấy trong những gì hằng ngày, tính thiêng liêng được tìm thấy trong những gì trần thế. 
Quả thật, cái hằng ngày thì có tính tôn giáo và cái trần thế thì có tính thiêng liêng.
HEINRICH DUMOULIN
 
 

Bắn cung, đánh kiếm, đấu thương và hết thảy các bộ môn võ thuật, cũng như nghi thức uống trà, cắm hoa... trong hết thảy những thứ đó thì hô hấp đúng, giữ thăng bằng đúng, và tĩnh lặng đúng, góp phần làm lại con người. 
Mục đích căn bản bao giờ cũng giống nhau: qua việc thực hành không biết mệt mỏi một khả năng đã định, học viên cuối cùng rủ bỏ được cái tôi của hắn với những sợ hãi, với những hoài bảo tục lụy và niềm tin vào sự nghiên cứu cẫn thận có tính khách quan — rủ bỏ cái tôi ấy một cách toàn bộ tới độ hắn trở thành khí cụ của một sức mạnh sâu xa hơn, từ đó phát sinh tự tinh tường đầy bản năng, và về phần hắn, hắn không cần cố rán thêm nữa, giống như trái cây chín thì rụng.
K. G. DURCKHEIM
 

Wabi nghĩa là vô ngã, dè sẻn, cùng kiệt, đơn giản và hoạt động. 
Nó bao hàm tính siêu việt của cổ quái và thời thượng. 
Tính chất vô ngã thẩm thấu trong toàn bộ nghệ thuật Thiền, từ thư pháp tới không thủ đạo, từ trà đạo tới bắn cung.
 

Thiền đạo trong nghệ thuật thư pháp là hầu như viết thẳng một mạch và đơn giản như thể bạn là người mới tập viết, không cố gắng làm một cái gì đó đầy tài hoa và đẹp đẽ, nhưng chỉ giản dị là viết với sự hoàn toàn chú ý, như thể bạn lần đầu tiên đang khám phá ra những gì mình đang viết; lúc ấy, trọn vẹn bản chất của bạn sẽ hiện hữu trong nét chữ bạn viết.
SHUNRYU SUZUKI
 

Hài cú là một thể thơ Thiền cá biệt; vì Thiền ghét cay ghét đắng tính vị kỷ dưới hình thức những hiệu quả có tính toán và sự tự ca tụng bằng bất cứ cách nào. 
Tác giả của hài cú nên vắng mặt, và chỉ bài thơ hài cú có mặt.
ANNE BANCROFT
 

Hài cú chỉ là bày tỏ sự giác ngộ chốc lát trong đó chúng ta nhìn vào cuộc sống của vạn vật.
R.H. BLYTH
 

Không ai có miệng đủ lớn để nói hết một việc.
ALAN WATTS

Trà đạo nằm trong việc nghiên cứu các nghi thức, trong việc am hiểu các nguyên tắc, và trong việc nắm bắt thực tại của mọi sự. Ðó là ba qui luật của nó.
HOSOKAWA TADAOKI
 

Một cách giản dị, Trà đạo bao gồm việc đun sôi nước, chuẩn bị trà và uống trà.
RIKYU
 

Cốt tủy hội họa của Thiền là Thủy mặc.
Bút lông vẽ bằng mực trên giấy làm bằng bột gạo. Nó uyển chuyền một cách đáng kinh ngạc, có khả năng thực hiện các hình thức khí lực nhất và tinh tế nhất. 
Nhưng cái làm cho nó có tính Thiền chân chính nhất là sự sáng sủa trong đó chuyên chở tâm trí của họa sĩ. Nét đầu tiên là nét cuối cùng, không tô không sửa.
Họa sĩ Thiền tiếp cận nghệ thuật của hắn như một phần việc hành thiền của hắn, như quán tưởng: khung vải trắng, tâm trí trống rỗng.
Nghệ thuật ấy chuyên chở sự hiệp nhất của Hữu thể và Hành động tới độ dẫn tới thức ngộ. Tới tự do.
MICHAEL GREEN
 

Tối hậu, mọi sự đều tùy thuộc vào cái ở bên ngoài và bên kia những cái đối ngược, vào tâm linh và vào khả năng của con người trong trạng thái không chỉ tự mình say đắm, hòa tan bản thân vào trong đó mà còn sống sót với nó bằng sự tĩnh lặng không kém.
GUSTIE L. HERRIGEL
 

Mười năm vẽ trúc, biến thành trúc, rồi trong khi vẽ chẳng để ý gì tới trúc.
GEORGES DUTHUIT
(bàn về tranh thủy mặc Tàu)
 

Có một điểm nhất định của sự hiệp nhất bên trong bản ngã, và giữa bản ngã với thế giới của nó, một sự đồng lõa nhất định và sống chung đầy sức hút, tới độ ý thức và ý chí không thể định hướng. 
Có lẽ ban đầu, trước khi bản năng sẵn sàng nắm lấy quyền chỉ huy, đã có sự yêu cầu phân tích và ưu thế riêng biệt của mỗi yếu tố. 
Chỉ huy bởi bản năng thì nhanh hơn, tinh vi hơn, sâu xa hơn, chính xác hơn, đi sát với thực tại hơn chỉ huy bởi ý thức. Khám phá đó làm người ta nghẹt thở.
MICHAEL NOVAK
 
 

Nếu người ta làm chủ được một điều và hiểu rõ một điều, 
thì cùng lúc đó người ta nhìn thấu suốt và hiểu rõ nhiều điều.
VICENT VAN GOGH
 

Có một
nghệ thuật
không hơn
không kém:
là làm
mọi sự
với sự
phi nghệ thuật
PIET HEIN
 

Tác giả càng cảm thấy ưng ý, tác phẩm càng vô ngã.
VÔ DANH
 

Nếu nghiên cứu nghệ thuật Nhật Bản, bạn sẽ thấy một người rõ ràng là thông thái, hiền triết và minh mẫn bỏ thì giờ ra như thế nào? 
Bỏ vào việc nghiên cứu khoảng cách giữa trái đất và mặt trăng ư? Không. 
Bỏ vào việc nghiên cứu chính sách của một thủ tướng ư? Không. 
Ôâng ta chỉ nghiên cứu cạnh sắc của cọng cỏ. 
Nhưng cạnh sắc của cọng cỏ đưa ông ta tới việc vẽ mọi cây, và rồi các mùa, các khía cạnh bao la của vùng quê, và rồi chim muông, rồi tới hình dáng con người. 
Như thế ông ta đi qua cuộc đời, mà đời thì quá ngăn, không thể làm toàn bộ.
VINCENT VAN GOGH
 

Khi bạn gặp một kiếm sư, 
hãy cho y thấy thanh kiếm của bạn.
Khi bạn gặp người không phải là thi sĩ,
đừng cho y thấy bài thơ của bạn. 
LÂM TẾ
 

 

ẢO GIÁC(^)

Người dại từ khước cái họ thấy, không từ khước cái họ nghĩ.
Người khôn từ khước cái họ nghĩ, không từ khước cái họ thấy.
HOÀNG PHỐ
 

Năm giác quan, một trí tuệ trừu tượng vô phương cứu chữa, một ký ức có tính chọn lựa đầy may rủi, một chuỗi vô số các định kiến và các giả định, mọi cái ấy khiến tôi lúc nào cũng chỉ có thể khảo sát được một ít – thậm chí không bao giờ có thể ý thức tất cả. 
Liệu một bộ máy như thế có thể tiếp nhận được bao nhiêu phần trăm cái thực tại vốn mang tính toàn bộ
C.S. LEWIS
 

Tại La mã, ngoại trừ người La mã, đang có một số lượng đông đảo các bức tượng, 
cũng thế, ngoại trừ thế giới thật này còn có một thế giới của ảo ảnh hầu như có tính thuyết phục hơn, trong đó hầu hết người ta đang sống.
GOETHE
 

Ngày nọ, tôi thấy có người đứng tiểu giữa đường phố. 
Tôi nghĩ cuộc sống văn minh, như chúng ta hiểu, đã tới tồi tàn mạt rồi sao? 
Hoặc chỉ đơn giản là có một người đứng tiểu giữa đường phố thôi?
A. BENNET 
 

Một người nói: "Bàn chân của tôi lạnh quá!’ 
Và người cụt chân nói theo: "Của tôi cũng vậy! Của tôi cũng vậy!" 
DÂN CA KENTUCKY
 

Cái ta tin là thật thì hoặc có thật hoặc hóa ra thật trong các giới hạn được tìm thấy về mặt kinh nghiệm hoặc về mặt thí nghiệm. Các giới hạn ấy là các niềm tin bị siêu việt hóa.
JOHN LILLY
 

Tôi phải ở gần biển, phải nghe biển lăn lộn và gầm thét như con dã thú trong hang ổ của nó. Nó nhắc nhở tôi những nỗ lực vô tận của tâm trí loài người vốn đang vật vã để được giải thoát và đang chấm dứt ngay ở chỗ bắt đầu.
WILLIAM HAZLITT
 

Khi có nhu cầu sâu xa về ảo giác thì có vô số trí tuệ bị trao phó cho cõi vô minh.
SAUL BELLOW
 

Tôi nghĩ tôi nghĩ; do đó, tôi nghĩ tôi hiện hữu.
AMBROSE BIERCE
 

Không có gì là tốt hoặc xấu, chỉ do suy nghĩ biến nó ra như thế.
SHAKESPAERE
 

Descartes đã nói: "Tôi suy nghĩ, do đó tôi hiện hữu". 
Tôi nói: "Tôi không suy nghĩ, đó là lý do tôi hiện hữu."
TAISEN DESHIMARU
 

Khi thấy rằng mọi sự hiện hữu đều là ảo giác thì lúc đó ta có thể sống trong một cảnh giới cao hơn những người bình thường.
ÐỨC PHẬT
 

Người ta có thể cắt nghĩa về nước mà miệng không bị ướt. 
Người ta có thể trình bày chi tiết bản tính của lửa mà miệng không bị phỏng.
TRẠCH AM TÔNG BÀNH
 

Cuộc sống độc nhất này không có hình thức và nó được trống rỗng bởi bản tính tự nhiên. 
Nếu bạn bị ràng buộc bởi bất cứ hình thức nào, bạn nên từ khước nó. 
Nếu bạn có thể thấy một bản ngã, một linh hồn, một khai sinh, một từ trần, hãy từ khước tất cả chúng.
BỒ ÐỀ ÐẠT MA
 

Các pháp đều từ tâm. 
Phiền não trói buộc tất cả đều không. 
Tội phúc phải quấy tất cả đều huyễn. 
Không nên ở trong nghiệp mà phân biệt báo, không nên ở trong báo mà phân biệt nghiệp. 
Nếu phân biệt thì chẳng được tự tại.
CỨU CHỈ
 

Hai nhà sư cãi nhau về cây phướn trong sân chùa. 
Nhà sư này nói phướn động. 
Nhà sư kia cãi gió động. 
Lục tổ Huệ Năng (638-713) nghe vậy liền nói: 
"Không phải phướnn động cũng chẳng phải gió động,
chính tâm của hai ông động." 
Cả hai nhà sư câm họng.
 

Chúng ta không nên chăm lo việc biến trí tuệ thành thượng đế của chúng ta. Trí tuệ dĩ nhiên có cơ bắp mạnh bạo nhưng nó không có nhân vị.
ALBERT EINSTEIN
 

Lý luận thuần túy là sự phá sản của tâm linh.
SAINT-EXUPÉRY
 

Một tâm trí hoàn toàn lý luận thì như một cây dao chỉ toàn là lưỡi. Nó làm chảy máu bàn tay sử dụng nó.
R. TAGORE
 

Một trong những cái tuyệt vời nhất của cuộc cách mạng biến máy vi tính thành vật dùng trong nhà có thể là sự am hiểu tổng quát và rộng rãi rằng quả thật lý luận có tính giới hạn nghiêm trọng biết mấy.
FRANK HERBERT
 

Máy vi tính thì vô dụng. Chúng chỉ có thể cho bạn câu trả lời.
PABLO PICASSO
 

Muốn có đúng câu trả lời thì phải biết hỏi.
VÔ DANH 
 

Huyễn pháp đều là huyễn. 
Huyễn tu đều là huyễn. 
Ðừng nhận cả hai huyễn ấy tức là trừ được các huyễn.
HIỆN QUANG
 

Mỗi câu hỏi làm chủ một khối lượng ý tưởng mà không câu trả lời nào chứa nổi.
ELIE WIESEL
 

Sự chạy trốn kỹ thuật không phải là phong cách giải quyết cuộc xung khắc giữa các giá trị nhân sinh và các nhu cầu kỹ thuật. Không thể nào chạy trốn. 
Phong cách giải quyết cuộc xung khắc ấy là bẽ gãy những rào cản của tư duy nhị nguyên vốn ngăn chận sự am hiểu chân chính về cái là kỹ thuật — không phải là sự lạm dụng thiên nhiên mà là sự hòa trộn thiên nhiên với tâm linh con người thành một loại sáng tạo vừa mới mẽ vừa vượt lên trên cả hai.
ROBERT PIRSIG
 

Chúng ta không thể có ân sủng từ các vật dụng.
J.B. PRIESTLEY
 

Vì những khái niệm ta đang sống chỉ được rút tĩa từ tri giác và từ ngôn ngữ, và vì tri giác ấy chỉ được đón nhận và diễn giải dưới ánh sáng của các khái niệm trước đó, con người ngày càng gần như sống trong một ngôi nhà được xây dựng bằng ngôn ngữ.
RUSSEL R.W. SMITH
 

Ngôn từ, như đã được biết rất rõ, nó chính là gã đại thù của thực tại.
JOSEPH CONRAD
 

Ngôn từ lưu loát chỉ là lời nói ầm ỉ và âm thanh chói tai khó chịu. 
Khi một người đạt tới sự hoàn hảo tột độ của bản thân, hắn câm thêm lần nữa!
N. HAWTHORNE
 

Dùng ngôn từ để diễn tả tính ảo diệu thì giống như dùng cái tuốc-nờ-vít để xắt thịt bò thui.
TOM ROBBINS
 

Làm sao diễn tả cái trang nhã xảy ra khi con đom đóm lập lòe trên một đóa hoa? Ngôn từ với sức nặng của nó, sụp đổ trước bức tranh ấy, tựa lũ chim mồi.
JULES RENARD
 

Thất bại trong việc phân biệt ý nghĩ với sự vật nên chúng ta thất bại trong việc phân biệt ngôn từ với ý nghĩ. Chúng ta nghĩ rằng biết đâu mình có thể dán nhãn hiệu cho một sự vật mà mình đã và đang hiểu nó.
M. S. SAGHARAKSHITA
 

Bản đồ không là lãnh thổ.
ALFRED KORZBYBSKI
 

Chân lý là con sông lớn lúc nào cũng phân thành các nhánh có tính tái hợp nhất. 
Bị cô lập trên hòn đảo nằm giữa các nhánh sông, dân cư trên đảo suốt đời cãi nhau về con sông lớn ấy.
CYRIL CONNOLY
 

Cái được chúng ta gọi là ý thức tỉnh thức bình thường và ý thức có lý trí cũng chỉ là một loại đặc biệt của ý thức bị tách biệt khỏi ý thức, từ các màn hình dày đặc phim ảnh, ở đó nằm la liệt các hình thức tiềm tàng của ý thức hoàn toàn khác biệt.
WILLIAMS JAMES
 

Hôm qua, vũ trụ là một cỗ máy bao la, hôm nay nó là kỹ thuật chụp ảnh ba chiều. 
Ngày mai, có ai biết được chúng ta sẽ rung tiếng lanh canh nào khác của trí thức?
R.D. LAING
 

Những nghiên cứu của tôi về triết học tư biện, siêu hình học và khoa học đều tóm kết thành hình ảnh một con chuột được gọi là con người đang chạy vô chạy ra cái lỗ trong Vũ trụ và săn lùng Pho-mát trong cõi Tuyệt đối.
DE CASSERES
 

Cái mà mọi người được bẩm sinh từ cha mẹ chính là Tâm Phật. 
Nhưng vì bản thân cha mẹ không nhận ra cái đó nên chúng ta cũng bị mê lầm luôn, 
và rồi chính chúng ta phô bày ảo giác ấy trong khi nuôi dưỡng con cái của mình.
PETER HASKEL
 

Trong thiên nhiên, con sâu gớm ghiếc hóa thành con bướm yêu kiều. 
Nhưng với loài người thì nó xoay theo hướng ngược lại: con bướm yêu kiều hóa thành con sâu gớm ghiếc.
CHEKOV