Chùa Hoa Đình ở Côn Minh
NGUYỄN KHUÊ
---o0o---
Với
một vị trí ở giữa cảnh quan núi non rất đẹp, kiến trúc qui mô tráng lệ và
có nhiều cổ tích văn vật có giá trị văn hóa nghệ thuật, chùa Hoa Đình được
xem là một danh lam cổ tự nổi tiếng bậc nhất ở Côn Minh. Chính vì thế, năm
1983, Quốc vụ viện công nhận chùa Hoa Đình là một tự viện trọng điểm của
Phật giáo Trung Quốc
Chúng tôi đến viếng cảnh chùa Hoa Đình vào một buổi sáng đầu Thu năm nay.
Sau mấy ngày mưa, trời rất đẹp.
Chùa Hoa Đình, người Trung Quốc gọi là Hoa Đình thiền tự hay Hoa Đình tự ,
tọa lạc trên ngọn núi Hoa Đình của Bích Kê Sơn thuộc Tây Sơn, bên bờ hồ
Côn Minh tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Nền cũ của chùa này nguyên là biệt thự
của Thiện Xiển hầu Cao Trí Khai thời kỳ nước Đại Lý đời Tống(1).
Năm Diên Hựu thứ 7 (1320 TL) đời Nguyên, ngài Huyền Phong (1266-1349), vị
Pháp sư được tôn xưng là Vân Nam Thiền tôn đệ nhất Tổ , xây dựng chùa ở
đây, lúc đầu đặt tên là chùa Đại Viên Giác. Pháp sư Huyền Phong là vị Tổ
khai sơn của chùa này. Người sau nhân tên núi là Hoa Đình Phong, nên đổi
tên chùa là Hoa Đình tự .
Năm Thiên Thuận thứ 6 (1462), vua Anh Tông nhà Minh ban cho tên chùa là
Hoa Đình Sơn Đại Viên Giác tự .
Trải qua hai triều Minh và Thanh, chùa nhiều lần bị hư hoại vì binh lửa,
rồi lại nhiều lần được trùng tu.
Năm 1922, Hòa thượng Hư Vân (1840-1959) nhân trùng tu chùa, đào được một
tấm bia cổ, hàng chữ đầu có khắc tên chùa là Vân Thê, các hàng chữ khác bị
mờ, không đọc được, nên không biết niên đại của tấm bia, mới đặt tên chùa
là Tĩnh Quốc Vân Thê thiền tự .
Chùa Hoa Đình có qui mô rộng lớn, nguy nga tráng lệ. Cổng chùa có bậc cấp
cao, tất cả các loại xe đều đậu ở bên ngoài, giữ cho chùa sự yên tĩnh tôn
nghiêm của nơi thờ phượng.
Theo tục lệ đến chùa lễ bái của người Trung Quốc, khi bước vào cổng chùa
hoặc điện thờ Phật, phải bước chân trái qua ngưỡng cửa trước, khi bước ra
thì bước chân phải trước.
Trong khuôn viên chùa, và ngay cả trước cổng chùa, không có người ăn xin,
cũng vắng bóng những kẻ bán hàng rong. Chúng tôi cũng không thấy bày bán
chim phóng sinh. Đó đây có những gian hàng ngăn nắp, mỹ quan, hoặc bày bán
thức ăn chay (mua đem về, chứ không ăn tại chỗ), nhang đèn, tràng hạt,
những đồ vật lưu niệm, hoặc phát hành kinh sách cho khách thập phương đến
tham quan, lễ bái.
Lễ Phật, người Trung Quốc dùng hai loại nhang có màu khác nhau: nhang màu
đỏ để cầu xin được sống lâu và nhang màu vàng để cầu xin phát tài.
Trong sân chùa có nhiều cây cổ thụ, bạch mai, hai cây tử vi. Cây tử vi cao
hơn 3m, vỏ cây trơn láng, hoa màu đỏ tím. Thơ văn Trung Quốc thường nói
đến cây tử vi, nay lần đầu tôi được tận mắt nhìn thấy. Có một điều kỳ thú
về cây tử vi là nếu ta vuốt thân cây thì sự xúc chạm truyền lên cành lá
làm cho cành lá khẽ rung động. Tôi có mấy vần thơ vịnh cây tử vi ở chùa
Hoa Đình như sau:
Tử vi cũng giống hữu tình
(2)
Thân cây truyền xúc rung rinh lá cành
Kiếp xưa đã tạo nhân lành
Nên nay được đứng Hoa Đình nghe kinh
Linh Sơn qui hướng tinh thành
(3)
Đủ duyên ắt sẽ hóa sinh có ngày.
Trong Thiên Vương điện, thờ tôn tượng của bốn vị Tứ Đại Thiên Vương, hai
vị mặt trắng hiền từ, hai vị mặt đen hung dữ. Đó là bốn vị hộ trì Phật
pháp, hộ trì bốn cõi thiên hạ, khiến các quỉ thần hung ác không thể xâm
hại chúng sinh.
Bước vào Đại Hùng bảo điện, người ta chú ý ngay đến ba tượng Phật lớn và
rất oai nghiêm, đó là kim thân của Phật Thích Ca Mâu Ni (ở giữa), Phật A
Di Đà (bên phải) và Phật Dược Sư (bên trái). Trên vách hai bên và vách
phía sau của bảo điện có đắp tượng 500 vị La hán, mỗi vị có một tư thế,
cách phục sức và dáng vẻ riêng, cực kỳ sinh động, thật là một công trình
nghệ thuật rất có giá trị. Chẳng hạn trong số 500 tượng La hán có đến 3
tượng (1 ở vách bên phải, 1 ở vách trái và 1 ở vách sau) đều có một cánh
tay thật dài, dài gấp ba, bốn lần cánh tay kia, nhưng với ba thần thái
biểu hiện ba ý nghĩa khác nhau: một vị vươn cánh tay dài này lên không
trung như nắm bắt hư không, một vị khác giơ tay lên trời nắm lấy vầng
trăng, còn vị thứ ba thì giơ tay bắt một con chim. Người Trung Quốc đến lễ
bái ở đây thường đếm tượng La hán để bói thời vận tốt xấu. Người ta đếm
tượng La hán, bắt đầu với bất kỳ tượng nào cũng được, đếm nhẩm 1, 2, 3...
cho đến đúng số tuổi của mình thì thôi, và xem thần thái vui, buồn của vị
La hán cuối cùng mà suy đoán thời vận của mình.
Đàng sau Đại Hùng bảo điện là Tàng kinh lâu hai tầng, kiến trúc rất đẹp.
Chùa Hoa Đình có hai tượng Phật bằng ngọc do Phật giáo Myanmar tặng, một
tượng Phật mạ vàng do Phật giáo Thái Lan tặng. Trong phương trượng còn giữ
được một tượng Chuẩn Đề Bồ tát bằng đồng có 3 mắt và 18 cánh tay. Ngoài
ra, chùa có tháp xá lợi của Thiền sư Hư Vân, bia khắc thơ của Lâm Tắc Từ
và của Quách Mạc Nhược.
Với một vị trí ở giữa cảnh quan núi non rất đẹp, kiến trúc qui mô tráng lệ
và có nhiều cổ tích văn vật có giá trị văn hóa nghệ thuật, chùa Hoa Đình
được xem là một danh lam cổ tự nổi tiếng bậc nhất ở Côn Minh. Chính vì
thế, năm 1983, Quốc vụ viện công nhận chùa Hoa Đình là một tự viện trọng
điểm của Phật giáo Trung Quốc i
1. Thiện Xiển tức Côn Minh ngày nay. Đại Lý là tên nước, ở địa phận tỉnh
Vân Nam bây giờ, bị nhà Nguyên diệt.
2. Từ hữu tình ở đây dùng theo nghĩa nhà Phật, chỉ loài có tình thức và có
sự sinh tồn.
3. Linh Sơn tức Linh Thứu Sơn, tên một ngọn núi ở Trung Ấn Độ, nơi Đức Như
Lai thường trụ thuyết pháp.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 01-05-2003
